Vợ chồng cùng điều hành chung doanh nghiệp, Trung Nguyên là một ví dụ

Submitted by superthin on 21/08/2018 - 06:36:20
Két sắt giữ tài sản an toàn

Châu Á nói chung, Việt Nam nói riêng, các công ty được thành lập, phát triển đa phần xuất phát từ gia đình. Bài viết này không đề cập đến việc công ty gia đình là truyền thống tốt hay xấu, hay hoặc dở, cũng không có tham vọng bàn các khía cạnh liên quan đến công ty gia đình mà chỉ đề cập đến việc mâu thuẫn vợ chồng nảy sinh khi doanh nghiệp trở nên phát triển hùng mạnh.

Tổng quan về công ty được tạo nên khi hai vợ chồng cùng khởi nghiệp

Trong những năm trước đây, những công ty được thành lập và điều hành bởi một cặp vợ chồng thường thì trên giấy tờ hoặc danh nghĩa với người ngoài chồng thường có chức vụ lớn hơn, oai phong hơn như chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, giám đốc, tổng giám đốc,... Nói chung, khi nhìn vào, người ta thấy rõ ràng chồng là người đại diện pháp luật của công ty.

Quyền lực thực sự của công ty, những nhân vật chủ chốt điều hành công ty mới biết thực sự nằm trong tay anh hay tay ả. Thin chắc đến trên 90% rằng thực sự người phụ nữ là người quản hầu hết mọi thứ, còn người đàn ông chủ yếu là về mặt danh nghĩa theo truyền thống Á Đông, chứ việc anh ta làm được, có khi chỉ là... chém gió.

Tuy nhiên, gần đây, cũng có nhiều công ty gia đình, về mặt giấy tờ người vợ hoàn toàn nắm mọi chức vụ quan trọng, ông chồng cũng có chức vụ nào đó cũng lớn trong công ty, nhưng thực sự mà nói, có lẽ anh ta gần với vai trò tài xế riêng hoặc bảo vệ công ty mà thôi. Ở nhiều công ty, không loại trừ trường hợp anh chồng thực sự là quân sư/ tham mưu trưởng cực kỳ lão luyện, thậm chí là điều hành mọi hoạt động công ty chỉ là anh ấy cảm thấy như vậy là phù hợp, không có ý định thể hiện ra với bên ngoài mặc kệ người ta nghĩ anh ta là kẻ nhu nhược.

Trong cả hai trường hợp trên, không có trường hợp nào ưu điểm hơn trường hợp nào bởi vì công ty là công ty, mối quan hệ vợ chồng không được xem là một mối quan hệ công việc ở môi trường doanh nghiệp mà họ đơn giản là hai con người độc lập.

Khoa học quản trị dạy chúng ta điều gì?

Nhiều công ty gia đình lớn lên một cách tự nhiên theo năm tháng, từ làm ăn nhỏ lẻ có thể dần dần trở thành một công ty với số vốn hàng trăm, hàng ngàn tỉ đồng. Có những công ty trong quá trình lớn lên đã kịp thời thay đổi cách quản trị, tính chất công ty gia đình được hiện đại vì công ty giờ đã trở thành công ty đại chúng, có cổ đông, hội đồng quản trị. Nói theo cách nào đó, họ đã khoác một chiếc áo mới phù hợp với phong cách thời trang ở thời điểm hiện đại.

Bên cạnh đó, nhiều công ty gia đình vẫn cứ giữ mãi cách quản trị cũ từ bấy lâu. Điều khôi hài ở chỗ, những điều giúp họ thành công trong quá khứ lại là sự vướng víu, trở ngại để họ đưa công ty phát triển sang một giai đoạn mới, với nhiều thử thách lớn cùng những cơ hội phát triển lớn hơn hàng chục, hàng trăm lần. Đôi vợ chồng khởi nghiệp ngày nào lại chẳng có kiến thức gì về quản trị trường lớp, họ chỉ theo kinh nghiệm năm tháng mà loay hoay với doanh nghiệp của họ. Đến một ngày, họ đã vi phạm vào một nguyên tắc quản trị được xem là lý do hàng đầu để khoa học quản trị tồn tại: ngay khi có một tập thể từ hai người trở lên, đã phát sinh khái niệm quản trị. Quản trị phần nào có dính dáng đến... chính trị, tức là có "giai cấp thống trị" và "giai cấp bị trị". Nhiệm vụ của giai cấp nào ra giai cấp nấy, nếu không sẽ dẫn đến... loạn. Nói theo khẩu ngữ của các bạn 9X từ khi bộ phim "Bụi đời Chợ Lớn" đó là "trị hay bị trị".

Vì thế, hai vợ chồng cần phải làm rõ với nhau rằng ai đóng vai trò nào và hãy tuân thủ vai trò đó ở môi trường công ty, còn về nhà chuyện đó tính sau. Có như vậy mới không gây lục đục dẫn đến đủ thứ chuyện, thậm chí là công ty phải đóng cửa vì lý do không ai chịu ai hoặc sau khi ly dị, mỗi người có công ty riêng như trường hợp Bánh mì Đức Phát.

Sau khi đã thỏa thuận và tuân thủ vị trí "trị" và "bị trị", tiếp theo là gì?

Thin đã chừng kiến rất nhiều trường hợp hai vợ chồng cùng khởi nghiệp, công ty trở nên lớn và sau đó phải đóng cửa mà câu chuyện tựu chung như sau:

Ông bạn: Thin ơi, đi uống chút rượu với tao, tao đang chán nản quá, làm ăn với chả vợ con, tao đuối rồi.
Thin: đợi tui chút nhé, anh đang ở quán rượu nào, nói địa chỉ để tui báo cho biết bao lâu tui sẽ có mặt.
Ông bạn: quán tao và mày hay ghé vào ở khu phố Nhật bổn ấy.
Thin: 20 phút nữa chúng ta gặp nhau.

Mẫu số chung của những cuộc gặp như vậy: tao chán vợ tao quá, làm ăn gì mà keo kiệt, ky bo quá, quản hết mọi thứ, đối xử với anh em càng ngày càng tệ, trở nên tham lam vô độ mày ạ, coi tiền là tất cả... Mụ vợ chẳng có tầm nhìn gì ráo, có những cái phải bỏ tiền ra ngoại giao, đầu tư theo kiểu dài hạn chứ đâu thể tính toán chi ly, siết từng đồng.

Bạn có thấy câu chuyện trên quen không? Về công ty cà phê Trung Nguyên có giống vậy không? Câu trả lời xin dành cho bạn.

Những lần đầu nghe mấy anh bạn, ông bạn than thở như vậy, Thin cũng a dua theo kiểu như "mấy mụ vợ thật là... quá quắt lắm". Khi nghe đến lần thứ ba trở lên, Thin chợt nghĩ: khi nghe lần thứ nhất không tin, lần thứ hai còn bán tín bán nghi, lần thứ ba bắt đầu tin, lần thứ tư, thứ năm.... nữa thì sao? Cũng nhờ lúc nào cũng trong trạng thái ngáo đá nên mấy cái chuyện theo kiểu như vậy lại khiến Thin muốn đặt câu hỏi, tìm kiếm góc nhìn khác xem sao.

Nếu bạn là đàn ông, hãy thử thành thật trả lời đoạn "chất vấn" sau của Thin

Giả sử bây giờ bạn đang làm giám đốc một doanh nghiệp gia đình nhé, cụ thể là cty TNHH một thành viên hoặc hai thành viên trở lên, công ty do vợ chồng bạn gây dựng, đang trên đường làm ăn tốt, phát triển từng ngày, chưa gọi là lớn lắm nhưng theo bạn là có triển vọng. Và giả sử tiếp:

Bây giờ bạn móc ví ra, thảy qua cho một người bạn, họ cầm ví bạn đi khuất mắt bạn 30 giây. Người ấy sẽ lấy ra khỏi ví giấy tờ hoặc một/ vài tờ tiền trong đó, khi họ trả lại ví cho bạn, bạn có biết cái gì/ chính xác bao nhiêu tiền đã được lấy đi?

Câu hỏi tiếp theo là "bạn có biết đọc bảng báo cáo tài chính của công ty không? Bạn nhìn vào balance sheet có chắc bạn hiểu nó nói cái gì không?

Bạn có biết hàng tháng công ty bạn trả lương cho toàn thể nhân viên là bao nhiêu? (cho phép sai số 10 triệu đồng)

Bạn có biết riêng tiền giám đốc tiêu tốn của công ty vào những chi phí như tiếp khách, đi công tác hàng tháng khoảng bao nhiêu?

Nếu câu trả lời của bạn là "tui biết chính xác" thì xin chúc mừng, bạn tiếp tục điều hành công ty. Nếu Thin lại tiếp tục hỏi vợ bạn những câu tương tự, vợ bạn có thể trả lời, xin chúc mừng lần nữa, công ty gia đình bạn rất có triển vọng.

Trường hợp bạn trả lời "tui hông chắc", hãy nhường quyền điều hành lại cty cho vợ và nhận một chân sai vặt theo kiểu "Thiên Lôi sai đâu đánh đó, vợ bảo gì nghe nấy" sẽ làm cho công ty sống được ít nhất 5 năm nữa.

Nếu vợ bạn trả lời "tui biết chính xác" với mấy câu hỏi trên, công ty có thể sống được ít nhất 10 năm. Còn nếu vợ bạn trả lời "tui hông chắc", Thin nghĩ rằng hai vợ chồng nên bàn bạc để sang nhượng công ty cho người khác trước khi quá muộn.

Thay lời muốn nói

Thin đã chứng kiến nhiều trường hợp anh chồng vi sỹ diện hão, vì thích oai, cho rằng vợ càng ngày càng quá quắt, không biết điều hành công ty là gì, nào là quản chặt tiền bạc, đối xử kém với những người cộng sự thân tín, làm mất khách hàng,...v.v.... với đủ thứ lý do đổ lỗi cho vợ. Kết quả là sao? Mụ vợ tức khí lên, không thèm dính gì đến công ty nữa, về nhà chăm sóc con cái. Chuyện gì đã xảy ra? Từ 3 đến 6 tháng sau, công ty hết sạch tiền mặt, lại không hề thu được nợ từ khách hàng dẫn đến đóng cửa.

Đó là chưa kể các mụ vợ rất tinh đời trong những chiêu trò rút ruột công ty mà nhiều anh chồng không biết, chỉ thích các "nịnh thần" tâng bốc rằng công ty sẽ làm những chuyện vô cùng đình đám, sẽ nhất nọ nhất kia, tầm thế giới, tầm vũ trụ,... cho đến ngày nó... khô máu (bị rút ruột hết tiền mặt) và phá sản.

Đừng xem thường vai trò "tay hòm chìa khóa" của các mụ đàn bà ở công ty nếu không muốn phá sản./.