Phun sờ tắc web đi bớt gơ

Submitted by superthin on 12/09/2020 - 11:00:34
Debugger cover from Thin

Bài này kể chuyện nghề mang tính chém gió. Những gì được viết trong bài chỉ là việc đi cà phê nghe người khác kể lại, hoàn toàn mang tính phóng tác. Vì thế, người đọc đừng xem đây là bài tâm sự nghề, kẻo bạn lại nhầm tưởng giữa ngôn tình và đời thật, sẽ nguy hại rất nhiều.

Phun sờ tắc đi web đi bớt gơ là gì?

Viết bằng ngôn ngữ của báo Nhân dân khiến nhiều người khóc thét, nó mang tính vui, giải trí là chính. Thực sự, Thin nhại theo cụm từ Full Stack Developer, Full Stack Web Developer.

Full Stack Developer

Kỹ sư công nghệ thông tin phát triển phần mềm đa năng như này rất được săn đón những năm gần đây, với kinh nghiệm 2-3 năm có thể nhận lương tính bằng đô la Mỹ, mức thu nhập ngấp nghé chín con số (tính bằng VND).

Thin chỉ là một gã làm công việc lặt vặt, thợ đụng không có tính chất gì của một kỹ sư. Mới đầu chỉ là mày mò tìm hiểu để quản lý mấy trang web một cách bất đắc dĩ. Dần dần qua năm tháng, gã trở thành một người làm full stack debugger, tạm dịch: người gỡ rối mớ lùng nhùng.

Hãy kể thêm chút xíu về công việc xem, nghe cứ như tư vấn tâm lý?

Công việc gỡ rối này hoàn toàn chẳng liên quan gì đến "gỡ rối tơ lòng" hay bà con với lĩnh vực mang tính tư vấn các thể loại. Gỡ rối ở đây cũng không liên quan đến lập trình là mấy, mà nó chỉ giúp làm rõ tình trạng web hiện đang, nếu tìm chữ tiếng Anh cho sát nghĩa hơn, có lẽ audit thay vì debug.

Để bạn không bị hoang mang, hãy hình dung thế này: khách hàng có một website hoặc một mớ website, hoặc một cái server ở vào tình trạng mà họ không biết làm gì với nó. Họ chỉ là công ty thông thường, không làm về CNTT, ở đó không có kỹ sư công nghệ thông tin, hoặc người được tuyển vào làm IT lại chỉ đảm nhận vị trí IT Helpdesk.

Hình ảnh bạn hay thấy nhất ở các doanh nghiệp nhỏ là mỗi khi máy tính, máy in bị làm sao, người ta gọi một người tới để họ xem, sửa sao đó cho nó chạy được, máy in in được. Công ty nào có hơn chục máy tính, chừng ba máy in là người ta sẽ tuyển một anh IT về phụ trách tất cả để chủ động hơn thay vì đợi "bác sỹ máy tính" dài cổ.

Làm sáng tỏ đám mây
Mạng mẽo, website, email cứ như đám mây mờ. Thin phải kiểm đếm, làm rõ từng thứ, giải thích bằng ngôn ngữ đời thường không có từ chuyên môn để người ta hiểu.

Đối với website, server phục vụ web thì không mấy anh nhân viên IT muốn sờ tới. Họ xem mấy thứ đó không phải là việc của họ. Các bộ phận như bán hàng, marketing, truyền thông gì đó cũng không xem đó là việc của mình. Cùng lắm họ đăng bài lên là xong. Còn việc website, email lăn đùng ra chết mà sếp không phàn nàn chắc cũng không ai biết đó là đâu.

Vậy là vô tình có một... thị trường ngách (haha, Thin nhiễm từ của dân kinh tế rồi) để Thin chen chân vào. Mới đầu Thin làm tùm lum tá lả thứ về IT, nhưng dần dần Thin thấy nổi lên hai việc mình làm tốt đó là tăng tốc trang web và gỡ rối hệ thống web, email. Nếu bạn vô tình đọc bài này và thấy có lẽ cũng cần một người như vậy, hãy thuê dịch vụ Thin, làm không dở đâu, hiện tại Thin có vài khách hàng ở tận Châu Âu, họ đang hài lòng.

Một buổi/ ngày làm việc của Thin về full stack debugger để bạn hình dung

Khách hàng: Alô, Thin phải hông?
Thin: dạ đúng rồi.
Khách hàng: anh tới công ty tui xem giúp xem website và email tại sao khoảng một tuần gần đây... tui không biết nó đang như thế nào
Thin: dạ, công ty anh/ chị ở đâu
Khách hàng: bọn tui ở trong khu công nghiệp Vi Ship, .... blah blah blah
Thin: theo anh/chị ai là người biết nhiều thông tin nhất về chuyện website, email của công ty?
Khách hàng: để tui nghĩ thử, mấy đứa đó hình như nghỉ việc hết rồi
( Khách hàng & Thin: blah blah blah,... một đoạn nữa )
Thin: vậy là từ lúc này em làm việc với bạn kế toán tên H, đúng hông?
Khách hàng: ừh, số điện thoại cô ấy đây. Cố làm sao giúp anh/ chị để ba ngày có website sống lại chứ sắp tung sản phẩm ra bán lỡ khách mua vô web xem thử họ lại nghĩ mình lừa đảo...
Thin: dạ, kết quả anh/ chị sẽ biết qua bạn kế toán trong ngày mai.

Vậy đó, rồi Thin phải add nick chat hay tài khoản mạng xã hội của kế toán để rồi bắt đầu cuộc hành trình của việc lần tìm lại lịch sử để có thể liệt kê, kiểm đếm tất cả những "tài sản số" mà công ty đang nắm giữ. Có khi từ một đầu mối ban đầu, Thin phải phỏng vấn gần hết số lượng nhân viên văn phòng, cựu nhân viên của công ty để lần mò trong mớ bòng bong đó. Với những khách hàng ở xa, mới đầu làm việc khá vất vả, bởi việc giao tiếp gián tiếp đôi lúc không truyền đạt được.

Đào bới để tìm manh mối
Có lúc phải đào bới trong mở như hình trên để hình dung ra website ban đầu hình dáng thế nào bởi giờ nó là một mớ lộn xộn nằm trên server.

Đụng chạm đến một số người và rồi họ muốn hối lộ Thin

Mặc dù công việc thiên về kỹ thuật hơn là về chính trị, quản trị hay nhân sự nhưng qua thời gian, cái việc gỡ rối này vô tình nó giống như một cuộc thanh tra hoặc điều tra. Đây không phải là điều tra, thanh tra về tài chính, kiểm soát nội bộ ở công ty, cũng không mang tính chất của mấy anh công an.

Một số báo cáo của Thin đã khiến cho lãnh đạo công ty phát hiện ra rằng lâu nay họ đã tiêu tốn một khoản tiền lớn, trong nhiều năm chỉ để mua về những thứ hoàn toàn vô dụng.

Có trường hợp sau khi đọc xong báo cáo, người ta phát hiện ra và báo lại với Thin rằng nhân viên công ty còn thông đồng với nhà cung cấp bên ngoài vẽ nên những dịch vụ ảo diệu (dịch vụ ma) để bòn rút công ty.

Một số người làm bậy sợ quá, họ tìm cách hù doạ Thin, nhưng có lẽ không xi nhê, vậy là quay sang muốn "tặng phong bì" cho Thin để báo cáo được viết lại, có khi chỉ cần thay một vài câu chữ hay sửa lại con số là xong. Mấy vụ phong bì này, Thin thường trả lời rằng nếu tương lai có đủ số lượng, có khi Thin lại mở dịch vụ "nhận phong bì thuê". Còn hiện giờ, mời họ đổi phong bì tiền thành tiền mã hoá ECC, một loại tiền được khai thác, lưu giữ trên mạng lưới điện gia dụng Thin mới nhận. Họ chưa từng nghe đến ECC nên có lẽ phải mất vài năm nữa họ mới đủ trình độ để hối lộ Thin laugh

Đọc lén email thú vị
Đọc lén email là điều thú vị, huh?

Có nhiều chuyện còn thú vị hơn liên quan đến một số đơn vị thiết kế web, cung cấp tên miền, web hosting, email hosting của Việt Nam.

Vài lần Thin ngồi nhâm nhi cà phê giải lao và tự hỏi.... quá nhiều câu. Ví dụ:

- Tại sao các công ty công nghệ không lo tập trung nghiên cứu công nghệ, cải tiếp dịch vụ phục vụ khách hàng, huấn luyện nhân viên cho tốt hơn chứ làm gì mà thích thò tay vào email của khách hàng làm gì?

- Tự tiện đổi mật khẩu đăng nhập quản trị tối cao hoặc chép cả file ổ cứng ảo của khách hàng ra máy riêng để lục lọi. Điều này nếu xì ra ngoài, anh sẽ tiếp tục việc kinh doanh kiểu gì?

- Nhiều anh kỹ thuật viên làm ở các công ty hosting cứ nghĩ trình mình cao, làm vài thứ chắc khách hàng không biết đâu. Các anh  đang đùa đấy à, nhiều khách hàng của các anh có khi đang là cấp trên cả về mặt kỹ thuật (họ từng trải qua việc học đại học rồi trang bị kiến thức thêm qua nhiều năm đi làm, vẫn cập  nhật hàng ngày chứ không ngáo ngơ như các anh cứ tưởng mình oách) chứ không phải là về cấp bậc hành chính của các anh ở tận công ty mẹ, mà công ty các anh chỉ là một thành viên. Cho nên, đừng  làm những trò ngu ngốc.

- Anh cung cấp hosting, cho thuê server thì việc anh đọc trộm email của người khác, của khách hàng, người giúp công ty anh tồn tại mang lại một cái gì đó vui thú?

Tò mò là một tính tốt, cần nuôi dưỡng nhưng đọc email của người khác là hành động mà quan điểm người viết bài này không tán thành./.