Lợi ích của việc biết gõ lệnh khi sử dụng máy tính

Submitted by superthin on 05/07/2017 - 09:37:45
Minh họa cửa sổ dòng lệnh

Khi sử dụng máy tính một thời gian, cho dù sử dụng chính trong bất cứ công việc nào từ soạn thảo văn bản, biên tập đồ hoạ đa phương tiện, lập trình, chơi game, duyệt web,... người sử dụng máy cũng cũng cảm thấy có nhu cầu sử dụng đến câu lệnh. Chỉ trừ khi người dùng còn quá bé, chưa biết chữ hoặc khuyết tật đến nỗi việc gõ phím khó khăn, buộc phải sử dụng chuột mọi lúc, câu lệnh sẽ có những lợi ích. Bài viết liệt kê một vài thứ, hy vọng rằng những ai đang sử dụng máy tính cũng nên biết qua.

Câu lệnh có từ rất xa xưa

Thuở ban đầu người ta làm việc với máy tính hầu như thông qua câu lệnh, gõ phím gần như là điều bắt buộc, hiển nhiên trong hầu hết các tác vụ điều khiển máy tính. Dần dần, khi nhu cầu về máy tính tăng lên, các nhà sản xuất máy tính, sản xuất phần mềm nhận thấy máy tinh có giao diện đồ hoạ sẽ giúp người dùng sử dụng thuận tiện hơn vì tính trực quan nên đã tạo nên các hệ điều hành, phần mềm ứng dụng hỗ trợ giao diện đồ hoạ như hầu hết các máy tính hiện nay đều có.

Về mặt lý thuyết, sử dụng câu lệnh sẽ phức tạp, khó khăn hơn so sử dụng giao diện đồ hoạ được thiết kế sẵn, chỉ cần click chuột chọn, kéo thả chuột, nhập một vài thông số,... dùng máy tính để vẽ, để thiết kế thì giao diện đồ hoạ trực quan gần như chiếm ưu thế tuyệt đối.

Tuy nhiên, với một số tác vụ, sử dụng giao diện đồ hoạ không thôi, "sức mạnh" của máy tính gặp nhiều hạn chế, hoặc phần mềm có giao diện đồ hoạ chưa đủ đáp ứng, hay là những tác vụ có tính chất lặp đi lặp lại nhàm chán với hàng trăm cú click chuột, đây là mảnh đất để câu lệnh tồn tại, phát huy tác dụng.

Câu lệnh và giao diện đồ hoạ trực quan không phủ nhận nhau

Sẽ là cực đoan khi cho rằng "tôi sử dụng mọi công việc chỉ thông qua giao diện đồ hoạ" hoặc "cần gì phải sử dụng giao diện đồ hoạ khi tôi có thể đánh mọi câu lệnh". Hai việc này là bổ sung cho nhau để việc sử dụng máy tính đạt được hiệu quả công việc, tăng thêm phần thú vị/ niềm vui khi làm việc với máy tính chứ chúng không phải là mang ra đối chọi nhau.

Thin đã sử dụng câu lệnh khi nào?

Lúc mới làm quen với máy tính, thời đó thực hành trên hệ điều hành MS-DOS với giao diện rất thô sơ. Thin cảm thấy sử dụng máy tính chẳng có gì thú vị, thậm chí đã rất  sợ hãi khi thầy cô giảng những khái niệm cơ bản, xong rồi trước khi thực hành phải chép hàng vài trang vở những câu lệnh.

Khi Windows 95 ra đời, được dùng hệ điều hành với giao diện đồ hoạ, chơi game Warcraft, StarCraft,... soạn thảo văn bản trên Office 97 cực kỳ thú vị, Thin gần như quên mất những câu lệnh một thời.

Bạn cũng nên biết một vài câu lệnh

Thực sự, có nhiều bạn trẻ ngày nay đến với máy tính hầu như không biết có sự tồn tại của câu lệnh. Nhiều người gần như không trải qua một lớp tin học căn bản nào để sử dụng máy tính, chỉ cần mua máy tính về, bật lên và "mình thích thì mình sử dụng thôi". Kết quả là... có một vài lỗ hổng trong kiến thức, kỹ năng sử dụng mà họ không ý thức được.

Cho đến một ngày đẹp trời, sau một chuyến đi chơi xa về, bạn trẻ ấy trút trong máy ảnh ra hàng ngàn hình ảnh chụp được. Sau khi chép ra ổ cứng di động để lưu trữ những ảnh gốc, chất lượng cao, bạn trẻ có ước muốn đưa lên mạng hàng trăm tấm ảnh để chia sẻ với bạn bè. Tổng dung lượng ảnh vài Gigabyte, việc đưa upload lên sẽ tốn nhiều thời gian không cần thiết, việc cần làm là phải sử dụng một ứng dụng xử lý ảnh để thu nhỏ kích thước hình ảnh. Khi mở ứng dụng xem, sửa hình ảnh quen thuộc ra, mới tá hoả rằng nó chỉ cho phép chỉnh sửa từng hình ảnh một, không thể thao tác cùng lúc nhiều hình ảnh. Giờ sao? Download một phần mềm miễn phí cho phép chỉnh size ảnh hàng loạt chứ sao? Tất nhiên, đó là lối nghĩ thông thường. Thin cũng từng làm như vậy. Nhưng một điều đáng ngại từ việc sử dụng phần mềm trôi nổi trên mạng: đối mặt với virus, phần mềm độc hại, phần mềm gián điệp,... ẩn núp trong những phần mềm tiện ích. Chính vì vậy, tốt nhất là kiếm một ứng dụng dạng dòng lệnh hoặc nếu trong máy đã có câu lệnh, lôi ra sử dụng cho nhanh.

Có nhiều tình huống nữa cần đến câu lệnh như khi bị sự cố về mạng, gọi điện thoại đến số điện thoại của nhà cung cấp mạng, người ta nói "Hãy dùng lệnh ping kiểm tra xem có phản hồi không". Lúc này, mới ngớ người ra, lệnh ping là gì nhỉ?

Cũng có tình huống khác: virus hay phần mềm độc hại gì đó nhiễm vào máy, lúc này gần như giao diện đồ hoạ không giúp xử lý vấn đề, trong khi đó, một câu lệnh đơn giản có thể là chiếc chìa khoá vàng.

Có khá nhiều tình huống cần dùng đến lệnh, nhất là khi bạn sử dụng máy tính đến một trình độ cần phải thao tác về hệ thống, lập trình.

Do có nhiều lệnh làm nhiều tác vụ khác nhau, Thin không thể liệt kê ra đây các câu lệnh như vậy mà chỉ muốn nói đến cách tổng quát nhất để khi cần có thể tra cứu, học một số câu lệnh. Ví dụ, bạn cần kiểm tra tốc độ mạng, hãy vào Google và gõ: how to test network speed command line Windows 10 . Như vậy, tổng quát nhất là dùng từ "how to" rồi đến việc bạn muốn (ví dụ ở đây là "test network speed") rồi đến cụm từ "command line", cuối cùng là hệ điều hành bạn đang sử dụng kèm phiên bản (ví dụ: Windows 7, Windows 10, Windows XP,...). Nếu tiếng Anh của bạn chưa đủ khá, bạn cũng có thể sử dụng tiếng Việt với câu tìm kiếm: đánh lệnh kiểm tra tốc độ mạng. Nếu bạn sử dụng hệ điều hành họ Unix, Linux, việc đánh lệnh là gần như bạn sẽ đụng đến không sớm thì muộn. Bạn nên tìm kiếm bash shell để tham khảo lệnh, tìm kiếm trợ giúp khi gõ lệnh.

Tương tự như vậy, có thể tìm các câu lệnh khác để "thu nhỏ kích thước hình ảnh", "đổi tên file hàng loạt", "chép file sang ổ đĩa khác", "xoá tất cả những file Excel trong một thư mục"...

Hy vọng rằng với những lợi ích mà câu lệnh máy tính mang lại, bạn cũng biết sử dụng một số lệnh để giúp cho việc sử dụng máy tính chuyên nghiệp, thuận tiện, thú vị hơn.