Tất lẽ dĩ ngẫu - em chỉ là con vẹt mà thôi

Submitted by superthin on 21/03/2018 - 13:57:38
Tất lẽ dĩ ngẫu

Có một lần cách đây cũng lâu rồi (ít nhất năm năm), Thin lần đầu tiên vô tình đọc được trên báo cụm từ "tất lẽ dĩ ngẫu". Cảm giác đầu tiên của Thin khi thấy cụm từ này là ngôn ngữ thật là một thứ lạ, nó thay đổi theo thời gian, và lắm lúc nảy sinh từ mới từ những từ đã tồn tại, nhưng cái nghĩa của từ mới này hóa ra chẳng liên quan tí xíu nào với cái nghĩa của các từ kia, đây là trường hợp như vậy hay là của ai đó "dốt mà hay nói chữ".

Thực sự, Thin chưa bao giờ là nhà ngôn ngữ học, cũng không có thú vui tìm hiểu nghiên cứu về các thứ như tiếng Việt, cách dùng từ, nhưng thường cố viết sao cho người ta dễ hiểu, vì thế mà ít khi kiếm những chữ lạ tai đưa vào. Nhưng Thin cũng không thuộc thành phần cho rằng việc dùng từ ngữ phải do những người học rộng, biết nhiều hay nhà ngôn ngữ học khuyến cáo, còn tự ý đẻ ra thêm từ là không được, lố bịch hay làm rối ngôn ngữ. Có những từ thật là chướng tai gai mắt thật, nhưng rồi nó cứ xuất hiện rồi được người ta sử dụng, mãi rồi nó thông dụng, ở đâu cũng thấy và được dùng cả trong văn bản chính thống của nhà nước. Khi người ta đề cập đến ngôn ngữ như là sinh ngữ là do vậy, sống và thay đổi theo thời gian, chắc cũng gần như sự tiến hóa trong sinh vật.

Một số bài viết, các nhà nghiên cứu ngôn ngữ rất dị ứng với "tất lẽ dĩ ngẫu". Và họ tin rằng nó là từ ghép lộn xộn, quái thai, nó chẳng qua là của kẻ dốt mà hay nói chữ, nên thay bằng "tất nhiên" hoặc "lẽ dĩ nhiên". Họ có những phân tich, lập luận và truy nguyên nguồn gốc từ, những cái đó Thin không có dịp tìm hiểu sâu nên cũng không dám nói rằng cái sự phê phán của họ về "tất lẽ dĩ ngẫu" là nên ủng hộ hay nên phản bác. Thin chỉ muốn góp vài lời cho vui.

Theo nhiều bài Thin đọc, đọc đi đọc lại lên xuống vài lần cái đoạn văn có cụm từ "tất lẽ dĩ ngẫu", Thin đưa ra giả thuyết rằng cụm từ "tất lẽ dĩ ngẫu" mà người viết hay dùng hóa ra nó dường như không dính dáng đến mấy chữ "chắc chắc", "tất nhiên", "ngẫu nhiên", "lẽ tất nhiên" hoặc "sẽ xảy ra ở tương lai" gì ráo trọi. Vậy, nó là cái của khỉ gì? Thin lờ mờ đoán rằng "tất lẽ dĩ ngẫu" ở đây đồng nghĩa với "chuyện chẳng đặng đừng". Không biết có ai đồng tình với ý kiến của Thin?

Ngoài từ "tất lẽ dĩ ngẫu" kia, Thin còn biết thêm một từ là "hoang hoải" (có phải ghép hoang mang + bải hoải không nhỉ?). Tuy không biết nó nghĩa là gì, nhưng Thin đoán từ đó xuất phát ở các tỉnh phía bắc, vì ở chỗ Thin, đọc cái đó mỏi cả miệng, cực nhọc nên chắc không có ai "điên gì" nghĩ ra.