Thúc đẩy việc học bằng cách hướng dẫn cho người khác

Submitted by superthin on 16/07/2020 - 14:06:34
Thúc đẩy tự học cover

Bài này chia sẻ một chút mẹo để bạn có thể tìm thấy động cơ thúc đẩy tự học cho bản thân. Học luôn là niềm vui, điều thú vị, sự bổ ích. Học mọi lúc, mọi nơi, trong suốt cuộc đời sẽ làm cho bạn có một cuộc đời đáng sống. Gần hơn, trải qua dịch bệnh, khó khăn trong cuộc sống, người có học sẽ có lợi thế cạnh tranh hơn người ít học.

Trong cuộc đua đường trường, mèo nào cắn mỉu nào? Một tiến sỹ cho rằng anh ta/ cô ta đã đạt đến đỉnh cao học thuật thì còn phải học thêm chi nữa so với một anh nông dân chỉ học đến lớp 5 nhưng vẫn miệt mài học thêm cho đến một lúc anh ấy trở thành nhà khoa học nông nghiệp mà không cần một tấm bằng nào. Bạn chọn ai?

Bảng nội dung (Table of Content)

  1. Ngoài lề, hay có thể gọi là câu chuyện thứ... không
  2. Câu chuyện thứ nhất: CSS Pseudo Classes
  3. Câu chuyện thứ hai: sinh viên tốt nghiệp CNTT vẫn mơ hồ cái mình đã học
  4. Hướng dẫn người khác để tạo động lực thúc đẩy bạn học hỏi
  5. Thu hoạch và tiến bộ thêm lên qua thời gian

Ngoài lề, hay có thể gọi là câu chuyện thứ... không

Cãi nhau trên một diễn đàn tin học thấy khá vui, cũng là một dịp để học, hiểu được những người trẻ hơn mình, chứ không phải chỉ học những người lớn tuổi, nhiều kinh nghiệm sống. Thời bây giờ, kinh nghiệm người đi trước mạnh về ứng xử xã hội, còn lĩnh vực công nghệ, nghệ thuật, giải trí học hỏi giới trẻ sẽ hữu ích hơn.

Một bạn trẻ muốn "nói chữ" với người khác và đã sấp mặt bởi vì câu trích dẫn của bạn ấy lại bị người ta hiểu sang một ý khác. Bạn ấy trích câu "Nếu bạn không thể giải thích điều gì đó cho một đứa trẻ 6 tuổi thì chính bạn cũng không hiểu điều đó" (được cho do Albert Einstein nói) với ý muốn nói lại với một thành viên khác đang tham gia luồng thảo luận rằng "thực sự bạn cũng chẳng biết cái gì đâu". Nhưng những người tham gia thảo luận đều hiểu theo ý: à há, người hỏi hoá ra chỉ là như một đứa trẻ 6 tuổi mà thôi, anh ta đặt câu hỏi hết sức trẻ con. Mà đã như thế người ta mất kiên nhẫn giải thích cho một đứa trẻ, trừ khi họ đang là phụ huynh.

Mầm xanh đẹp mắt
Mầm xanh thì đẹp, nhưng bạn đừng ấu trĩ

Mầm xanh thì đẹp, nhưng sự ấu trĩ của bạn thì nên cất đi. Image by Deborah Windham from Pixabay

Sau khi đọc luồng thảo luận, Thin cũng học được vài điều thú vị đó là hiện nay nhiều bạn trẻ bị áp lực học ở trường nhiều nên không còn có thời gian để tham gia vào những trò chơi này nọ để khám phá thế giới, kể cả trong việc sử dụng các thiết bị số hàng ngày.

Trước đây nhớ có bài báo nói về sinh viên y khoa không biết sử dụng điện thoại di động, Thin cứ nghĩ rằng có lẽ nhà báo nói quá lên, giờ thì hiểu rằng có thể như vậy thật, họ sẽ chỉ sử dụng để gọi và nhắn tin SMS thôi, còn các chức năng khác họ không cần và có lẽ do việc học dày, áp lực cao nên họ chỉ chú tâm học.

Dù sao đi nữa, về thứ gọi là digital literacy (trình độ kỹ thuật số, tạm hiểu là "biết chữ trong thời buổi cách mạng công nghiệp bốn chấm không) là cần phải trang bị. Nếu không, một người sẽ trở nên ngáo ngơ như một thanh niên ngáo đá thứ thiệt.

Sau đây là hai câu chuyện có thật xảy ra trong tuần vừa rồi, Thin xin được kể lại để qua đó nếu bạn cảm thấy thú vị từ việc học hỏi cái gì đó thông qua hướng dẫn người khác, bạn có thể phỏng theo.

Câu chuyện thứ nhất: CSS Pseudo Classes

Cách đây hai ngày, Thin hướng dẫn một bạn làm chung về một thứ có tên Cascading Style Sheets (viết tắt là CSS) để giúp trang trí cho trang web trông bắt mắt hơn. Thin tự học về CSS từ trên 10 năm trước, lúc đó Thin còn nhớ là phải loay hoay với các trình duyệt khác nhau.

Thời đó trình duyệt IE rất thông dụng, Firefox là một thế lực lớn, còn Google Chrome mới ra nên hãy còn lạ lẫm với nhiều người. Nếu nhớ không nhầm, Thin học CSS 2.1, học hơn mức căn bản nhưng cũng chưa bao giờ đạt đến mức cao cấp bởi vì công việc không phải là thiết kế web mà chỉ trang trí chút ít cho trang web của đơn vị mà Thin đang là nhân viên văn phòng đa năng ở đó.

CSS Pseudo Classes

Những gì học được lúc đó là có biết đến mấy cái như a:link, a:hover, input có :enabled, :focus, v.v,... nhưng nói thiệt là chẳng hề biết những cái đó gọi được là CSS Pseudo Classes. Chính thức biết đến khái niệm này là do bạn làm cùng thắc mắc này nọ, Thin mới phải tra cứu lại xem vì mình không biết, không thể trả lời một cách hồ đồ được.

CSS Pseudo Elements

Bảng Pseudo Elements bên trên chỉ minh hoạ, đầy đủ tham khảo tại CSS Pseudo-elements trên W3Schools.

Trong quá trình tìm kiếm, không chỉ biết Pseudo Classes mà lại "ói ra" thêm một thứ nữa là Pseudo Elements. Và cũng kịp biết hiện nay CSS 3 là cái thông dụng chứ không phải 2.1.

Câu chuyện thứ hai: sinh viên tốt nghiệp CNTT vẫn mơ hồ cái mình đã học

Sáng nay Thin tiếp một bạn sinh viên vừa tốt nghiệp đại học ngành công nghệ thông tin. Sau một hồi phỏng vấn, Thin thấy bạn này hết sức mơ hồ về những thứ bạn đã học và về con đường sự nghiệp sắp tới.

Ở trường có hai phân ngành là một bên thiên về mạng và bên phần mềm, bạn cho biết là bạn học về phần mềm. Thin mới hỏi qua các thứ mà bạn ấy từng học, bài tốt nghiệp làm như thế nào. Thật không thể tin nổi là đồ án tốt nghiệp bạn ấy làm một trang web bán hàng đơn giản trên công nghệ LAMP mà khi Thin hỏi web server để bạn ấy chạy web là gì bạn ấy lại không thể trả lời được. Sau một hồi suy nghĩ, bạn ấy cho rằng đó là... MySQL.

Thin cũng không rõ bạn ấy tại sao lại cố hết sức học hết 4 năm đại học để làm gì mà một lát bạn ấy thú nhận rằng bạn ấy muốn vào một công ty nào đó làm gì có liên quan đến IT nhưng đừng cho viết code, vì bạn ấy ghét việc này.

Bàn phím máy tính

Đánh máy 10 ngón ngon lành trước khi dấn thân vào CNTT. Image by daniel alonso from Pixabay

Vậy là giờ Thin đành phải làm thêm vai trò hướng dẫn cho một người mới, và mọi thứ lại bắt đầu lải nhải hàng ngày câu quen thuộc "hãy đặt cho tui vài câu hỏi, nếu không có câu hỏi tại sao nào nghĩa là cuộc trò chuyện chưa thể bắt đầu".

Nản chí không mọi người? Nản thì nản, vẫn phải tiếp tục, có thể hôm khác lại học được điều gì đó thú vị hơn, như hôm nay đành phải tra cứu lại xem liệu MySQL có chức năng của web server hay không, mất 3 phút laugh.

Hướng dẫn người khác để tạo động lực thúc đẩy bạn học hỏi

Trò chuyện với bạn bè, nhiều người mới ngạc nhiên rằng tại sao Thin có động lực học như vậy. Họ cho rằng từ lúc tốt nghiệp đại học gần như họ không học thêm được gì nhiều ngoài những khoá huấn luyện bắt buộc ở cơ quan, công ty mà không đi không được.

Có người cũng từng muốn làm bố mẹ hiện đại nên cùng con cái tham gia các khoá học ngắn nào đó nhưng nếu khoá đó kéo dài quá một tuần, đa phần sẽ bỏ cuộc.

Thin cũng không tài giỏi gì hơn họ nhưng tính hiếu kỳ của Thin hơi cao, hơi bị "tăng động". Mỗi ngày Thin đều hay phải làm cái nọ cái kia khác với ngày hôm trước đó bởi vì nếu không thử sẽ ngứa ngáy trong người, đi ngủ không yên giấc. Ngay tối hôm qua thôi, đi ngang một nhà hàng Tây thấy đèn sáng đẹp, nhìn vào cửa kính thấy bên trong trang trí Dream Catcher, thế là Thin thử vào xem. Vào nhà hàng không ăn gì cũng kỳ, thế là mở menu ra xem có món gì lạ ăn thử, để rồi kết quả là gọi một món salad lộn xộn đủ thứ, trong đó có thịt heo muối mặn ơi là mặn. Trải nghiệm ăn không ngon, nhưng ngắm quán đẹp, sống ảo cũng vui. Dù sao cũng bụng bảo dạ rằng ngày trước cứ học trung học cơ sở cứ ra rả học từ bacon có nghĩa là thịt muối, nhưng chưa ăn bao giờ, đây là dịp để thử.

Hướng dẫn người khác học

Hãy học bằng cách hướng dẫn người khác. Photo by Austin Distel on Unsplash

Để tự thân học là việc khó, Thin thường bày vẽ ra các buổi hướng dẫn này nọ khi rảnh, có người chịu tới ngồi nghe, đặt câu hỏi là động lực rất lớn để sau mỗi buổi về phải "vặn xoắn não", tìm tòi, học hỏi thêm để trả lời các câu hỏi còn mắc nợ ở buổi hướng dẫn.

Các đề tài, chủ đề Thin hướng dẫn người khác liên quan đến thứ mà Thin biết, có kiến thức, kỹ năng nhưng chưa thực sự giỏi ở mức có thể lấy tiền người khác. Chọn mức độ vừa phải như vậy sẽ dễ thực hiện hơn là chọn mức cao và sâu: ít người quan tâm, mức ABC thì lại không hứng thú cho lắm.

Bạn thử áp dụng cách này xem, hiệu quả lắm luôn đó, nó còn giúp bạn tăng khả năng thuyết trình, giao tiếp.

Thu hoạch và tiến bộ thêm lên qua thời gian

Mỗi buổi đăng đàn hướng dẫn người khác thứ gì đó chắc chắn bạn sẽ phải chuẩn bị bài vở như chuẩn bị đi dạy, và sau đó bạn cũng phải thực hiện việc hỏi - đáp với người nghe. Mỗi lần như vậy, bạn được ôn bài một lần, đây là việc rất quan trọng để não bộ ghi nhớ những cái mà bạn tưởng rằng bạn biết, nhưng chỉ mới ở dạng trí nhớ ngắn hạn.

Không ngừng học suốt đời
Không bao giờ ngừng học trong suốt cuộc đời. Image by Gerd Altmann from Pixabay

Sau mỗi buổi hướng dẫn, một mớ câu hỏi chờ đợi bạn trả lời, bạn sẽ phải về nhà tìm tòi, tra cứu để trả lời. Cũng nảy sinh tình huống khá khôi hài đó là bạn không nhận được bất cứ câu hỏi nào. Bạn nghĩ gì về tình huống này? Với Thin, cái đó là một dấu hiệu cho thấy rằng buổi hướng dẫn của mình đã... thất bại toàn tập, mình đang "nói tiếng Miên" nên không ai hiểu gì, họ không hiểu thì họ chỉ có thể im re và rồi giải tán trong trật tự. Tất nhiên, cũng phải nhìn biểu cảm của những người dự, vì thi thoảng cũng có những buổi mà mình đã chuẩn bị chu đáo, hỏi đáp ở đó xong hết rồi nên không còn có câu hỏi nào cần phải về nhà tìm tòi, trường hợp này ít thôi, đâu đó dưới mười phần trăm.

Tiến bộ lên như thế nào? Bạn không thể hình dung được đâu. Thin lại phải kể một câu chuyện về việc tiến bộ đó là hồi đó có ông bạn học rất siêu, hiện nay đã là tiến sỹ ngôn ngữ học, tiếng Anh của ổng cứ gọi là ở mức có thể viết sách, làm thơ được.

Thu hoạch kiến thức như trái nho
Thu hoạch kiến thức như thu hoạch trái cây. Image by Free-Photos from Pixabay

Một hôm trò chuyện Thin mới thắc mắc rằng học từ vựng kiểu gì mà siêu thế, làm sao nhớ nổi. Ổng trả lời làm Thin ngạc nhiên vô cùng vì ổng nói khi học đến số lượng từ vựng nào đó, bỗng nhiên có thể chế ra được từ mới và dựa trên những luật về ngôn ngữ học - cụ thể ở đây là tiếng Anh.

Thin chẳng thể nào tin được việc này có thể xảy ra được. Cuối năm 2019 khi Thin ngồi uống bia với mấy ông Tây, nói chuyện một lát bí từ vựng để trò chuyện, trong khi đã nốc vài chai bia, chếnh choáng nên không cảm thấy xấu hổ khi tự chế ra từ thử xem sao, nghĩ rằng từ mình chế ra chắc rồi lại kiểu như "afternoon to station" (chiều tới bến), hoá ra mấy ông Tây vẫn hiểu, cuộc trò chuyện vẫn rôm rả.

Vậy đó, khi hướng dẫn người khác, sẽ có lúc bạn sẽ gặp những tình huống ngoài dự kiến để rồi từ đó khám phá ra nhiều điều thú vị, tiến bộ lên khi phải cố sức tìm kiếm câu trả lời. Điều thú vị đó là có lúc bạn chợt nhận ra những gì lâu nay bạn đinh ninh rằng bạn biết hoá ra cực kỳ bậy bạ, vớ vẩn. Đó là lúc để bạn có dịp sửa sai.

Hy vọng rằng bạn có thể áp dụng cách này để nuôi dưỡng con đường học tập của bản thân./.